Τα αντιηλιακά προϊόντα περιέχουν χημικές ουσίες οι οποίες όταν τοποθετούνται στο δέρμα, έχουν την ιδιότητα να τροποποιούν τον τρόπο διείσδυσης της υπεριώδους ακτινοβολίας UV.

Ποια είναι όμως τα είδη της UV ακτινοβολίας και τι μπορούν να προκαλέσουν;

Η υπεριώδης ακτινοβολία του ηλίου διαθέτει 3 διαφορετικά είδη, τη UVA, τη UVB και τη UVC. Η UVB προκαλεί εγκαύματα και διάφορες μορφές καρκίνου του δέρματος, ενώ η UVA επιδρά στον υποδόριο ιστό και μπορεί να αλλάξει η δομή του κολλαγόνου και των ινών ελαστίνης του δέρματος, επιταχύνοντας έτσι τη γήρανση. Οι αρνητικές συνέπειες των εγκαυμάτων είναι αθροιστικές. Η UVC τέλος, αποτελεί το πιο επικίνδυνο είδος της υπεριώδους ακτινοβολίας, καθώς έχει αποδειχτεί ερευνητικά ότι μπορεί να προκαλέσει σοβαρές γενετικές μεταλλαγές. Ωστόσο ευτυχώς αυτό το είδος δεν φτάνει καν στην επιφάνεια της γης αφού απορροφάται από την ατμόσφαιρα. Έτσι, το ιδανικό αντιηλιακό θα πρέπει να διαθέτει φίλτρα ευρείας απορρόφησης στην UVA και UVB ακτινοβολία και παράλληλα να έχει υψηλό δείκτη προστασίας.

Τα βασικά σημεία που πρέπει να προσέξουμε σε κάθε αντιηλιακό προϊόν που επιλέγουμε ανεξάρτητα από τον τύπο δέρματός μας είναι τα εξής:

• Δείκτη προστασίας SPF 30 τουλάχιστον αλλά και μεγαλύτερο
• Ευρύ φάσμα κάλυψης – Broad Spectrum (UVA/UVB) Σημαίνει ότι το αντιηλιακό προσφέρει κάλυψη έναντι και στις 2 κατηγορίες υπεριώδους ακτινοβολίας UV
• Ανθεκτικό στο νερό Αδιάβροχο αντιηλιακό ουσιαστικά δεν υπάρχει! Απλώς μερικά προϊόντα αντιηλιακής προστασίας με την ένδειξη «ανθεκτικό στο νερό» υποδεικνύουν ότι δρουν δημιουργώντας ένα μερικώς αδιάβροχο film στην επιφάνεια του δέρματος ώστε να μπορούν να είναι αποτελεσματικά σε καταστάσεις μέτριας εφίδρωσης και υγρασίας στο δέρμα. Παρ’ όλα αυτά, είναι απολύτως απαραίτητο έπειτα από έντονη εφίδρωση ή κολύμβηση να ανανεώνουμε το αντιηλιακό!

Ας δούμε παρακάτω κάποιους πολύ κοινούς προβληματισμούς σχετικά με τη σωστή επιλογή και χρήση των αντιηλιακών προϊόντων.

Τι σημαίνουν οι όροι για τους δείκτες προστασίας SPF;

Ο όρος SPF σημαίνει Παράγοντας Ηλιακής Προστασίας (Sun Protection Factor) και αναφέρεται στο εξής: Εάν το δέρμα ενός ενήλικα αρχίζει να εμφανίζει σημάδια εγκαύματος μετά από ένα διάστημα για παράδειγμα 10 λεπτών, ένα αντιηλιακό με δείκτη προστασίας SPF 15 θα επιτείνει το χρόνο που μπορεί με ασφάλεια να παραμείνει στον ήλιο 15 φορές περισσότερο, δηλαδή 15 Χ 10 = 150 λεπτά. Αντίστοιχα, με ένα δείκτη προστασίας SPF 30, 30 φορές περισσότερο κλπ. Προσοχή! Ανεξάρτητα με τα παραπάνω, ισχύει ΠΑΝΤΑ ότι το λιγότερο χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο πρέπει να γίνει η ανανέωση του αντιηλιακού είναι τουλάχιστον κάθε 2-2,5 ώρες είτε έπειτα από έντονη εφίδρωση ή κολύμβηση.

Ποιο δείκτη προστασίας να διαλέξω ανάμεσα σε SPF 30 & SPF 50;

Σχετικά με το δείκτη προστασία, είναι καλό να γνωρίζουμε ότι δεν υποδεικνύει όπως είπαμε το πόσο καλύτερα ή πόσο πιο αποτελεσματικά μας προστατεύει από την ηλιακή ακτινοβολία, αλλά πόσο λιγότερο ή περισσότερο συχνά χρειάζεται να ανανεώνουμε το αντιηλιακό! Έτσι, εάν επιλέξουμε ένα δείκτη προστασίας SPF 30 ή λιγότερο, θα πρέπει να ανανεώνουμε το αντιηλιακό μας πιο συχνά από ότι εάν επιλέξουμε SPF 50.

Τι αντιηλιακό είναι κατάλληλο για τον κάθε διαφορετικό τύπο δέρματος;

• Δέρμα με ακμή ή με τάση λιπαρότητας: Αναζητούμε στο προϊόν τους όρους «μη-φαγεσωρογόνο» (noncomedogenic) ή «δεν φράζει τους πόρους» (won’t clog pores).
• Δέρμα με τάση αλλεργίας – Ευαίσθητο δέρμα: Αποφεύγουμε προϊόντα τα οποία περιέχουν άρωμα και συστατικά όπως PABA, parabens, ή oxybenzone (benzophenone-2, benzophenone-3, diosybenzone, mexenone, sulisobenzone, ή sulisobenzone sodium).
• Γύρω από την περιοχή των ματιών: Για την αποφυγή εισόδου του αντιηλιακού στα μάτια και πρόκληση ερεθισμού και τσουξίματος μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ένα αντιηλιακό stick γύρω από την ευαίσθητη περιοχή των ματιών. Να σιγουρευτούμε όμως ότι ο δείκτης προστασίας του θα είναι τουλάχιστον SPF 30 (ή και μεγαλύτερος), με ευρύ φάσμα κάλυψης και ανθεκτικό στο νερό.
• Παιδιά & Βρέφη: Χρησιμοποιούμε πάντα αντιηλιακά προϊόντα τα οποία είναι εξειδικευμένα για παιδιά και όχι τα αντίστοιχα ενηλίκων! Τα περισσότερα από αυτά περιέχουν οξείδιο του ψευδαργύρου (zinc oxide) και διοξείδιο του τιτανίου (titanium dioxide), συνιστώντας έτσι τα λεγόμενα Φυσικά (Mineral) φίλτρα UV. Οι δύο αυτές ουσίες σχηματίζουν ένα φραγμό στο παιδικό – βρεφικό δέρμα με αποτέλεσμα να εμποδίζεται η βλαβερή δράση του ήλιου. Παρ’ όλα αυτά συστήνεται σε βρέφη κάτω των 6 μηνών να αποφεύγεται πλήρως η έκθεση στον ήλιο, ιδιαιτέρως τις επικίνδυνες ώρες έκθεσης.
• Ξηρό Δέρμα: Αναζητούμε στα προϊόντα την ένδειξη «Ξηρή επιδερμίδα» ή «Ενυδατικό Γαλάκτωμα».
• Χείλη: Lip balm με δείκτη προστασίας SPF 30+ και ευρύ φάσμα κάλυψης αντίστοιχα.
• Μελαχρινή ή σκουρόχρωμη επιδερμίδα: Προτιμούμε ένα αντιηλιακό προϊόν με χρώμα ώστε να μην φαίνονται λευκά κατάλοιπα εξαιτίας της διαφοράς χρώματος.
• Ροδόχρους ακμή (Rosacea): Συνιστά μια δερματική πάθηση με εκδήλωση ερυθρότητας και εξανθημάτων στο δέρμα. Τα άτομα αυτά μεταξύ άλλων, έχουν την τάση να ξεφλουδίζουν και να κοκκινίζουν εύκολα. Προτιμούμε αντιηλιακά προϊόντα τα οποία περιέχουν αποκλειστικά οξείδιο του ψευδαργύρου (zinc oxide) και διοξείδιο του τιτανίου (titanium dioxide) δηλαδή Φυσικά φίλτρα, όπως αυτά στα βρεφικά και παιδικά αντιηλιακά. Γενικά, άτομα με τη συγκεκριμένη ευαισθησία συνίσταται να αποφεύγεται η πολύωρη έκθεση στον ήλιο ιδιαιτέρως τις επικίνδυνες ώρες.

• Δέρμα με πανάδες, καφέ κηλίδες & αποχρωματισμό (melasma): Απαιτούνται ειδικά αντιηλιακά προϊόντα, πολλά από τα οποία χρησιμοποιούν για αντίστοιχους λόγους τις ουσίες zinc oxide και titanium dioxide των Φυσικών φίλτρων που αναφέραμε. Αναζητούμε όρους στα προϊόντα όπως «έναντι του αποχρωματισμού», «anti-spot» ή «anti-pigmentation».

Πώς γίνεται σωστά η εφαρμογή του αντιηλιακού;

• Εφαρμόζουμε το αντιηλιακό τουλάχιστον 30 λεπτά πριν την έκθεση στον ήλιο. Σε αντίθετη περίπτωση εφαρμογής μετά την έκθεση, το δέρμα μας είναι ήδη εκτεθειμένο.
• Χρησιμοποιούμε πάντα γενναιόδωρη ποσότητα αντιηλιακού! Για τους ενήλικες αυτό σημαίνει ποσότητα που χωρά σε μια παλάμη και για τα παιδιά περίπου η μισή ποσότητα. Επιπλέον, θα πρέπει να γίνει καλή και προσεκτική εφαρμογή σε όλα τα σημεία που εκτίθενται στον ήλιο, ακόμα και στο λαιμό, στα αυτιά, στους αγκώνες, στις παλάμες και στα γόνατα. Εάν έχετε λεπτά μαλλιά ή αραίωση, μην ξεχνάτε να εφαρμόζετε αντιηλιακό ακόμα και στο ακάλυπτο μέρος του κεφαλιού.
• Ανανεώνουμε πάντα το αντιηλιακό μας τουλάχιστον κάθε 2-2,5 ώρες ή μετά από έντονη εφίδρωση και κολύμπι όπως ήδη αναφέραμε.

Πόσο συχνά πρέπει να χρησιμοποιούμε το αντιηλιακό του προσώπου;

Η απάντηση που δίνουν με έμφαση οι δερματολόγοι είναι καθημερινά! Ακόμα και τους χειμερινούς μήνες ή τις ημέρες με συννεφιά και περιορισμένη ηλιοφάνεια, οι έρευνες δείχνουν ότι ένα ποσοστό μεγαλύτερο από 80% της βλαβερής ηλιακής ακτινοβολίας φθάνει τελικά στο δέρμα μας! Ιδιαιτέρως στις χώρες με μεγάλη ηλιοφάνεια όπως η δική μας, η καθημερινή χρήση του αντιηλιακού θα πρέπει να θεωρείται αυτονόητη στα πλαίσια της τυπικής καθημερινής φροντίδας του προσώπου.

Είναι καλύτερα ή όχι τα αντιηλιακά σε μορφή spray;

Είτε σε μορφή γαλακτώματος, είτε σε μορφή spray, η αποτελεσματικότητα είναι η ίδια και δεν έχει να κάνει με τη μορφή του αντιηλιακού προϊόντος. Αυτό που πρέπει να προσέξουμε είναι ότι πολλές φορές με τη χρήση αντιηλιακού σε spray, δεν εφαρμόζουμε την ποσότητα που απαιτείται καθώς είναι δύσκολο να την υπολογίσουμε.

Είναι ασφαλές να χρησιμοποιήσω και φέτος ένα αντιηλιακό προϊόν που αγόρασα πέρυσι και δεν έχει ακόμα λήξει;

Ο επίσημος παγκόσμιος οργανισμός φαρμάκων ορίζει ότι όλα τα αντιηλιακά προϊόντα διατηρούν την αποτελεσματικότητά τους τουλάχιστον για 3 χρόνια. Φυσικά, εάν έχει περάσει η ημερομηνία λήξης που αναφέρεται επάνω στο προϊόν τότε σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να χρησιμοποιείται! Είναι πολύ σημαντικό να ελέγχουμε και κάποιες επιπλέον ενδείξεις στο αντιηλιακό μας ώστε να είμαστε σίγουροι για την καταλληλόλητα της χρήσης του και την αποτελεσματικότητά του. Για παράδειγμα εάν έχει προκύψει ένα υποκίτρινο χρώμα ή η υφή έχει γίνει πολύ λεπτόρρευστη όλα αυτά αποτελούν σοβαρές ενδείξεις ότι δεν πρέπει να το χρησιμοποιούμε.

Τι είναι τα Φυσικά (Mineral) και Χημικά/Οργανικά (Chemical) φίλτρα UV;

Ο τρόπος λειτουργίας τους διαφέρει ως εξής: Τα ΧΗΜΙΚΑ φίλτρα, έχουν την ιδιότητα να απορροφώνται από το δέρμα και κατ’ αυτόν τον τρόπο απορροφούν με τη σειρά τους τη βλαβερή υπεριώδη ακτινοβολία (UVA/UVB). Αντίθετα, τα ΦΥΣΙΚΑ φίλτρα, σχηματίζουν ένα φραγμό επάνω στην επιφάνεια του δέρματος ανακλώντας την υπεριώδη ακτινοβολία και ΕΜΠΟΔΙΖΟΝΤΑΣ κατ’ αυτόν τον τρόπο την απορρόφηση από το δέρμα. Αυτά τα φίλτρα χρησιμοποιούνται στα παιδικά αντιηλιακά κυρίως όπως αναφέραμε.

Ακολουθεί ένα εντυπωσιακό video που αποκαλύπτει πως μας «βλέπει» ο Ήλιος, με άλλα λόγια ποια είναι η πραγματική εικόνα του δέρματός μας βάση της υπεριώδους ακτινοβολίας του ηλίου!

Πηγή: https://www.youtube.com/watch?v=o9BqrSAHbTc

Επιμέλεια κειμένου:
Σ.M.
Βιολόγος, MSc